​“Hai sương 1 nắng”, “khi đã lặn mặt trời”: Có sai không? – Tin Đào Tạo

0
529
Rate this post
image

Bài báo trích lại bài tập đọc của tuần trang bị 28, trang 83 là truyện Kho báu (theo ngụ ngôn E-Dốp), Nguyệt Tú dịch, sở hữu câu văn: “Ngày xưa có hai vợ chồng nông dân kia loanh quanh năm hai sương 1 nắng, cuốc bẫm cày sâu…”.

Tác giả Nguyễn Minh viết tiếp: “1 nắng hai sương”, “cày sâu cuốc bẫm” vốn là hai cụm thành ngữ vô cùng thân thuộc, nói về sự nhọc nhằn, khó nhọc, chuyên cần của người dân cày thời xưa. Hai thành ngữ này lại bị người ta đảo ngược, nghe qua ko suôn chút nào… Họa chăng, người nước ngoại trừ bập bõm học tiếng Việt mới nói kiểu trái khoáy như thế”.

Tôi cho rằng, đó là nhận định siêu chủ quan.

Thứ 1, phương pháp sử dụng 1 số thành ngữ bốn chữ kiểu “1 nắng hai sương” hay “cày sâu cuốc bẫm” mà đảo ngược đi là rất thường thấy trong việc sử dụng tiếng Việt, đặc thù ở những văn bản mang tính nghệ thuật.

Ta với thể đưa ra một loạt các ví dụ thường tiêu dùng: chín đợi mười mong – mười mong chín đợi, trăm sông nghìn núi – nghìn núi trăm sông, tiền trăm bạc vạn – bạc vạn tiền trăm, ăn to nhắc to – nói to ăn to, cưa đứt đục suốt – đục suốt cưa đứt, đào sâu chôn chặt – chôn chặt đào sâu, ao ngay tắp lự ruộng cả – ruộng cả ao ngay tắp lự, vào nam ra bắc – ra bắc vào nam, lên thác xuống ghềnh – xuống ghềnh lên thác, đi khơi về lộng – về lộng đi khơi…

Còn ca dao thì người ta cũng không “ngán” gì mà đảo như vậy: Thương anh tóc rối lưng gù / Hai sương một nắng cần cù chăm chỉ.

Như vậy, 2 thành ngữ trên đã không “bị đảo ngược” bởi tác nhái dịch truyện và người sắm tác phẩm. Họ dùng bí quyết kể thân thuộc của người Việt và áp dụng nó trong 1 phương pháp đề cập thẩm mĩ (truyện ngụ ngôn). Gọi là “được đảo ngược” thì đúng hơn.

Cũng đề cập thêm, mang thể một số sưu tập thành ngữ hoặc từ vị tiếng Việt phổ thông chọn lựa cách diễn tả “một nắng hai sương” và “cày sâu cuốc bẫm” và mục từ hoặc ngữ liệu thì đó là quyền và phương pháp chọn lựa của tác fake. Một từ vị, ko sở hữu kì vọng phản ánh đa số sự phong phú của vốn từ một tiếng nói. Họ chỉ tìm đại diện thôi.

Lúc dạy cho học trò, các học sinh sẽ đưa câu hỏi. Tất nhiên là các thầy cô sẽ giải thích phương pháp tiêu dùng thành ngữ, đưa tỉ dụ và khẳng định sự phong phú của tiếng Việt từ truyền thống. Những kiến thức này, tất cả các giáo sinh đều được học qua hai bộ môn trong nhà trường: Văn chương dân gian và Tiếng nói học.

Như vậy, hai thành ngữ này ko sai cả về ngữ pháp và mô tả. Trái lại, nó dạy cho học trò các khả năng diễn đạt khác nhau, phong phú của một phòng ban thành ngữ.

2. Tác giả Nguyễn Minh viết: “Cộng truyện Kho báu, cùng đoạn văn, câu tiếp theo được viết:

 “Hai ông bà thường ra đồng từ khi gà gáy sáng và trở về nhà khi đã lặn mặt trời”. Lại 1 lỗi sai khó chấp thuận. Chắc chắn cụm từ “khi đã lặn mặt trời” không phải là văn phong, ngữ pháp của người Việt Nam. 1 người Việt Nam thông thường ko ai sử dụng bí quyết thể hiện ấy. Lẽ ra phải là “khi mặt trời đã lặn”.”

Tác giả Nguyễn Minh đang tâm nào đề cập đoan chắc như vậy về văn của người khác, dù đây là văn dịch.

Dân gian đề cập như thế này đây, trước lúc bà Nguyệt Tú dịch tác phẩm này:

– Ban ngày còn dở đi chơi

Tối lặn mặt trời đổ thóc vào rang (bản ghi cuối XIX)

– Ban ngày con mải đi chơi

Tối lặn mặt trời đổ thóc vào xay (bản ghi đâu XX)

– Ngày thời còn mải đi chơi

Tối lặn mặt trời đổ thóc vào rang (bản ghi 1926).

“Lặn mặt trời” là 1 kết cấu hơi ổn định và đã được dân gian sử dụng bình thường, siêu Việt.

Về ngữ pháp và ngữ nghĩa, “đã lặn mặt trời” và “mặt trời đã lặn” (như tác fake bài báo đề xuất) với phần trùng nghĩa lên nhau nhưng lại có phần ko trùng nghĩa. Nó giống như những cụm từ “đau tay” và “tay đau”, “đau mắt” và “mắt đau”, “cạn nước” và “nước cạn”…

Trong 1 số cấu trúc này, khi động từ đứng trước, không tính nghĩa chung mang nhau thì nó còn mang dung nhan thái nghĩa chỉ chỉ một tình thế, 1 điều kiện. Còn khi danh từ đứng trước, nó thường chỉ hành động trực giác tức thì diễn ra vì đây là kết cấu Chủ – Vị cực kỳ rõ ràng.

Người ta thường nói: Nó bị bệnh đau tay/ đau mắt, chứ ít đề cập “Nó bị bệnh tay đau/ mắt đau” vì “ đau tay/đau mắt” ngoài nghĩa “ tay đau/mắt đau” ra, còn bao hàm nghĩa một cái bệnh. “Mẫu chum cạn nước” mang sắc thái khác mang “mẫu chum nước cạn”…

Với câu văn của dịch giả Nguyệt Tú, rõ ràng tác giả muốn biểu đạt một điều kiện thời gian từ hoàng hôn đến tối chứ ko nhất nhất một thời điểm khi mặt trời lặn. Tại sao vậy, đầu tiên ấy là câu chuyện dân gian xa xưa, thời gian cụ thể thường mờ nhòe, thiết bị hai, cần lao nông nghiệp ko nhất trợ thì điểm phải chính xác.

Mang những em lớp 2, các em sẽ tiếp thu nó 1 phương pháp hồn nhiên bản ngữ. Giả dụ có em phản biện, thì thật mừng, đấy là cơ hội cho thầy cô giải thích về sự phong phú và đẹp đẽ của tiếng Việt, những kiến thức mà họ vốn được học kĩ trong nhà trường.

Tôi nhớ lại lời giáo sư dạy tiếng nói học của tôi ngày trước: Ngữ pháp chuẩn của 1 tiếng nói là gì? Là quần chúng vốn đã đề cập và viết như vậy để truyền đạt cho ta 1 thông báo trọn vẹn. Sự “thuần khiết tiếng Việt” là gì? Là cao hơn cả sự “tinh khiết”, nên là tiến tới 1 tiếng Việt đúng, giàu và đẹp. Đấy là thiên chức của người dạy và nghiên cứu Ngữ văn.

NGUYỄN HÙNG VĨ

Nguồn: Báo Tuổi Trẻ