Ba kiến nghị của Tiến sĩ Vũ Ngọc Hoàng về đổi mới chương trình, sách giáo khoa

LTS: Tấn sĩ Vũ Ngọc Hoàng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng khóa X, XI, nguyên Phó Trưởng ban Túc trực Ban Tuyên giáo Trung ương gửi đến Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam bài viết của ông san sẻ một số vấn đề tồn tại trong cách khiến cho chương trình, sách giáo khoa bây chừ.

Tòa soạn xin trân trọng giới thiệu đến quý độc giả bài viết này. Văn phong, nội dung bài viết biểu thị quan điểm của tác fake. Tên bài viết và những tít phụ, đề mục trong bài do Tòa soạn đặt.

Hai tháng trước tôi với 1 số bài viết về “Đổi mới giáo dục” đăng trên Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam, trong đó đã có 1 số ý kiến về “Đổi mới chương trình”. 

Sau ấy, tôi có nhận được những ý kiến phản hồi. Lần này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cho công bố dự thảo “Chương trình tổng thể” (mới) về giáo dục phổ quát để tất cả người góp ý. 

Nhân đây, tôi xin phát biểu thêm một số ý kiến, vừa là góp ý, vừa là bàn thảo để phản hồi ý kiến của độc giả về mấy bài báo lần trước.

1. Bộ Giáo dục và Tập huấn bắt buộc kiến nghị Chính phủ, Quốc hội xin hoãn phê duyệt Chương trình giáo dục phổ quát tổng thể một năm để khiến cho rõ các vấn đề then chốt, tránh vì áp lực thời hạn mà làm cho cho xong

Sau một thời kì bị “đắp chiếu” nằm chờ, thời kì qua Bộ Giáo dục và Huấn luyện đã hăng hái chỉ đạo và tương tác việc soạn thảo “Chương trình” giáo dục phổ thông, một số cán bộ và chuyên gia đã khiến việc sở hữu tinh thần khẩn trương, vô cùng nỗ lực.

Bây chừ Bộ đang đưa ra để lấy ý kiến đóng góp của những người quan tâm. Trước tiên, chúng tôi xin siêu hoan nghênh ý thức đấy, của Bộ và Ban biên soạn thảo, của những chuyên gia đã trực tiếp tham gia chuẩn bị.

Theo quy định về tiến độ, phải hoàn thành các công tác để năm 2018 học theo chương trình mới, mang sách giáo khoa mới. 

Thời kì còn lại chỉ có một năm, trong lúc, theo như tôi biết, những việc đã khiến được chưa nên đã đa dạng, mà trong ấy còn những nội dung chưa ổn, thậm chí nên buộc phải gia công rất nhiều nữa, khối lượng công tác còn lại thì ti tỉ nói, và khó nữa.

Chúng ta chưa mang đánh giá rõ và đầy đủ các chương trình đã đầu tư, đang tiêu dùng hiện nay. 

Tiến sĩ Vũ Ngọc Hoàng, ảnh do tác kém chất lượng cung ứng.

Bản thân chương trình khái quát (mới) chưa bắt buộc đã ổn. Còn chương trình cụ thể những môn học thì bây chừ mới khởi đầu, khái quát là vậy. 

Lúc đụng tới những nội dung cụ thể, nhất là đối mang các môn công nghệ xã hội và nhân bản, sẽ gặp những vấn đề về quan điểm, về nhạy cảm, bắt buộc tốn phổ biến thời kì để thảo luận. 

Rồi chuyện giảng dạy thực nghiệm, đào tạo cô giáo, doanh nghiệp việc làm sách, khiến học liệu, giám định sách và đổi mới phương pháp quản lý, chuẩn bị hạ tầng, thiết bị. 

Việc học hai buổi và một buổi khác nhau rộng rãi về đề xuất hạ tầng. 

Việc chuẩn bị công tác quản lý và chuẩn bị gia sư theo cách mới cũng siêu rộng rãi việc, mà hiện tại tôi thấy những cơ quan tương tác và những cơ sở tập huấn về căn bản vẫn chưa sở hữu vận động.

Trước đây ta xác định thời kì như vậy cũng ko cần ko với căn cứ, nhưng sau đấy thì việc khai triển bị chậm lại siêu phổ biến. 

Lúc thì chờ xếp đặt ngân sách. Khi ngân sách đã xếp đặt  thì bảo nên chờ vốn vay (không tiêu dùng ngân sách trực tiếp). 

Tôi cũng không hiểu chuyện này. Vốn nào cũng của ngân sách cả, sao cứ nhất định phải đợi vốn vay, hay sự chặt chẽ và lỏng lẻo trong quản lý mang khác nhau?

Tiếp theo là sự chờ đợi do thay đổi cán bộ, xếp đặt lại đơn vị và xếp đặt lại cán bộ theo kiểu mới, kiểu khác. 

Cộng mọi lại thì chậm cả năm. Do khai triển chậm nên hiện thời thì không đủ thời kì.

Lúc nói đến yêu cầu đối sở hữu công việc, ta thường đề cập chất lượng và thời kì, cái nào cũng quan trọng, buộc phải đồng thời bảo đảm cả hai. 

Nghe thì chặt chẽ, mà tổng thể cũng đúng, nhưng cụ thể trong việc khiến chương trình này, mang thời gian và công việc cụ thể bây giờ, thì không thể đạt được cả hai yêu cầu đó cùng khi.

Đạt yêu cầu này thì không đạt đề xuất kia. Đấy là điều vững chắc. Ta phải duy vật và bắt buộc thấy trước câu chuyện này. 

Tôi chưa hiểu tại sao không báo cáo cho đúng bản tính và sở hữu các đề nghị khả thi trong việc này để các cơ quan mang thẩm quyền phê chuẩn cho lùi thời gian? 

Hoặc là ko nắm chắc hết tình hình công việc, hoặc không dám nói thẳng vì sợ bị cấp trên đánh giá thế này thế kia, hay là bệnh thành tích? 

Theo tôi hiểu, trong hai đề xuất ấy, cần đặt lên hàng đầu vấn đề đảm bảo chất lượng. 

Ta đổi mới giáo dục có mục đích chính là để nâng cao chất lượng, chứ đâu phải mục đích là đổi thay cho nó khác trước?

Ví như không đạt được đề nghị nâng cao chất lượng thì cuộc đổi mới thất bại. 

Tốn rộng rãi công sức và tiền của để thay đổi lui tới, khiến cho phiền và gây vất vả cho nhau, nhưng chung cuộc vẫn căn bản như cũ, “đổi mới như cũ”, chứ không buộc phải đổi mới căn bản. 

Và ví như vậy thì ko khiến cho là tốt hơn.

Theo tôi, Bộ Giáo dục và Tập huấn bắt buộc bạo dạn đề xuất có Chính phủ và Quốc hội xin lùi thời kì lại, thêm 1 năm nữa. Để làm cho kỹ, cho sâu, cho chắc. 

Chiều 17/một, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Tập huấn kết hợp Ngân hàng Thế giới tổ chức Hội nghị phát động dự án tương trợ đổi mới giáo dục phổ quát. Ảnh: Báo Nhân Dân.

Không thể “đánh nhanh, thắng nhanh” được đâu. Đánh nhanh trong trường hợp này là sẽ thua. 

Càng ko nên để kịp giải ngân. Nên “đánh chắc, thắng chắc”. Dù chậm một chút mà chắc. Dục tốc bất đạt. 

Buộc phải ứng dụng phương châm ấy của tổ tông ta. Bắt buộc thành công của đổi mới. Ko bắt buộc sự thất bại. 

Mà thêm một năm nữa cũng bắt buộc khiến việc tận tụy hôm mai, với tất cả máu nóng, vô tư và sở hữu cách thức tiếp cận đúng thì mới mang chất lượng tốt, chứ ko đơn giản đâu. 

Thời gian chỉ mới là điều kiện thôi. Không nên cứ thêm một năm là tự nhiên có chất lượng. Không chủ quan được. Nguyên tố con người và bí quyết tiếp cận đúng mới là quyết định.

Và cũng không khăng khăng cứ bắt buộc đổi mới toàn bộ các môn học cùng lúc, cộng 1 thời điểm. Ko phải hiểu việc đổi mới “toàn diện” theo kiểu máy móc ấy. 

Các môn học với chừng độ lạc hậu khác nhau. Bắt buộc với môn đổi đa dạng hơn, mang môn đổi ít hơn. Mặt khác thì có môn đã chuẩn bị kỹ rồi, mang môn chưa kịp. 

Thực tiễn hiện thời là vậy. 

Tôi biết có môn đã bắt đầu chuẩn bị từ 2 năm trước đây, mang môn hiện thời mới khởi đầu và tìm cán bộ với chuyên môn đáp ứng yêu cầu thì cũng không dễ. 

Nên sở hữu người vừa nắm chắc khoa học cơ bản, vừa biết làm chương trình-là công nghệ và nghệ thuật nữa. 

Ví như cứ ép cần “dàn hàng ngang cộng chạy” 1 khi thì với môn sẽ ko bảo đảm chất lượng. 

Cần chăng môn nào đã chuẩn bị rẻ rồi thì làm trước. Trước sau trong vòng 1 năm với sao đâu? Còn hơn là làm ruộng loạt mà ko bảo đảm chất lượng.

2. Buộc phải đánh giá kỹ các chương trình đã mang, đã đầu tư các năm gần đây, đang hiện hành, nói cả vấn đề một chương trình và rộng rãi chương trình, một và rộng rãi bộ sách giáo khoa, hay dở thế nào, sẽ kế thừa loại gì và đổi thay cái gì, bỏ và bổ sung thế nào?

Khiến cho rõ các nội dung ấy thì mới biết là buộc phải đổi mới thế nào. Tuổi thọ của sách giáo khoa đang sử dụng bây chừ được bao lâu rồi? 

Tôi nghe là những quyển sách lớp 12 hiện giờ đang dùng mới in ra hồi 2009? 

Ta khiến cho thế nào để sách giáo khoa sắp đến sở hữu tuổi thọ dài, bớt gây tốn kém mà vẫn ko trở ngại việc cập nhật thông tin mới, còn “sách” giáo khoa điện tử với vai trò gì tới mức nào…?

Nên chăng, sách giáo khoa chỉ viết phần chủ chốt, với các giá trị tương đối lâu bền, còn phần khác, mềm hơn, sẽ bổ sung cập nhật liên tiếp, thường xuyên hằng năm thì chuyển sang cho học liệu, đưa lên một trang mạng chuyên dùng cho chương trình phổ thông? 

Đánh giá loại đã với một bí quyết kỹ lưỡng, kỹ thuật, sẽ giúp ta biết rõ hơn về chiếc mới đang khiến cho. Giả dụ kém nhất cũng buộc phải hơn dòng đang có, để bảo đảm ko “thua”. 

Dự phòng mang môn, có phần, khiến kém hơn cái cũ. Tất nhiên giả dụ chỉ ở mức “không thua” thì vẫn chưa buộc phải là đổi mới cơ bản. 

1 cuộc tốn kém nhưng không đạt đề nghị đổi mới cơ bản thì tức thị thất bại. Và lại mất cơ hội 1 lần nữa.

Trên thế giới với nước một chương trình, có nước phổ biến chương trình, vì sao họ làm thế? 

Ta trước đây cũng có khi, có mấy môn, ở các lớp nào ấy, chính yếu ở cấp 1, mang chương trình và những bộ sách giáo khoa khác nhau?

Việc ấy hay dở thế nào, vì sao sau đấy ko làm cho nữa mà nên chủ trương 1 chương trình và một bộ sách giáo khoa?

Chủ trương một-một, đã thành luật, nhưng rồi vẫn hai, ba? Bắt buộc chăng đó chính là yêu cầu của cuộc sống? 

Chương trình và sách VNEN, sách của Giáo sư Hồ Ngọc Đại…kiểm tra thế nào? 

Vừa rồi, trong chủ trương đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục, đã khẳng định “1 chương trình, đa dạng bộ sách giáo khoa”. 

Tôi nghĩ có tình hình cụ thể của nước ta bây giờ làm cho vậy là đúng. Tiến bộ hơn so với “một chương trình, 1 bộ sách giáo khoa”. 

Tuy nhiên vẫn nên sắm hiểu xem tại sao 1 số nước tiền tiến lại khiến cho “rộng rãi chương trình”? 

Ko nên để ta làm cho như họ bây giờ, mà để sở hữu thêm thông báo về cách tiếp cận và cách thức luận, nhằm mang 1 độ mở cấp thiết và thích hợp trong giải quyết vấn đề chương trình, nhất là đối có trung học phổ thông-giai đoạn tiếp cận nghề nghiệp, phải với độ mở lớn hơn. 

Và tôi dự đoán, còn sẽ bắt buộc tiếp tục suy nghĩ về việc “đa dạng chương trình” ở phổ quát trung học để giúp cho học sinh tiếp cận sở hữu những dòng năng lực, kỹ năng siêu khác nhau trong sự đa dạng của nghề nghiệp. 

Trước đây tôi có lần đã đề nghị, đối sở hữu phổ thông trung học, thì mở mang tự sắm, giảm thiểu phải, tới một lúc nữa sẽ tự tìm hoàn toàn.

Vì ấy là công đoạn tiếp cận nghề nghiệp, mà nghề nghiệp thì siêu nhiều và cần tình nguyện, chứ còn công đoạn phổ quát cơ bản thì đã chấm dứt trước đó rồi. 

Nhưng dự thảo lần này, phần học buộc phải mãi tới lớp 12 vẫn phổ biến. Vậy là còn ý kiến khác nhau rộng rãi. 

Mặt khác, để thực hành “1 chương trình đa dạng bộ sách giáo khoa” 1 bí quyết bản chất và với hiệu quả thì chương trình cũng nên với độ mở nhất quyết. 

Còn nếu chương trình cực kỳ cụ thể và cứng quá thì trường hợp sở hữu làm đa dạng bộ sách cũng sẽ giống nhau, như 1 bộ vậy thôi, giảm thiểu cơ hội tuyển lựa và khả năng sáng tạo. 

Mà ảnh hưởng sáng tạo là một đề xuất của đổi mới giáo dục, đấy là trình bày của năng lực.

Để thực hiện “1 chương trình, phổ biến bộ sách giáo khoa” thì phải sở hữu luật chơi bình đẳng giữa các đơn vị, các nhóm làm cho sách. 

Theo ấy, những nhóm làm sách buộc phải có thời kì và điều kiện tiếp cận chương trình như nhau.

Hội đồng thẩm định sách gồm những người nằm ngoại trừ những nhóm đấy. Sở hữu cơ chế thấp trong việc sắm sách nào để dạy trong số các bộ sách đã được giám định đạt yêu cầu và cho phép tiêu dùng. 

Nói tóm lại, phải cực kỳ khách quan, đồng đẳng, tránh bị “ích lợi nhóm”. 

Việc Bộ Giáo dục và Đào tạo trực tiếp chỉ đạo và đơn vị khiến cho một bộ sách trong cơ chế “đa dạng bộ sách” không bắt buộc là bí quyết làm cho phải chăng.

Nó giống như một sân chơi mà trong ấy sở hữu một “đội bóng” là người thân của “trọng tài” và được “trọng tài” trực tiếp tham gia. 

Đáng ra thì Bộ có nghĩa vụ công bằng, như nhau có những doanh nghiệp, những nhóm khiến cho sách, có mọi những bộ sách. 

Phương pháp làm như chúng ta hiện tại là đổi mới nửa vời, hình thức, gọi là đổi mà không đổi, còn thực chất vẫn căn bản như cũ.

Bộ vẫn “độc quyền” và cơ quan quản lý nhà nước vẫn trực tiếp tham gia việc khiến sách (công việc không phải của mình). 

Sẽ khó mà khách quan, bình đẳng trong tiếp cận chương trình, thẩm định và tìm sách để dạy. Các lý lẽ bảo vệ cách làm này chưa có tính thuyết phục. 

Trường hợp thay đổi cách khiến cho thì hoàn toàn có thể ko phải tốn rộng rãi tiền từ ngân sách để đầu tư cho khiến sách. Việc làm sách sẽ thực hành xã hội hóa. 

Khi đó, quốc gia chỉ cần tập trung đầu tư cho việc khiến chương trình. Làm ra chương trình phải chăng là rất hiệu quả. 

Đầu tư đúng mức cho công việc này là việc đáng khiến cho, để mang một chương trình thấp, song song góp phần tạo ra một đội ngũ sở hữu kiến thức và năng lực về khoa học giáo dục, với “tay nghề” biết khiến cho chương trình rẻ, để sử dụng lâu dài cho sự nghiệp trồng người. 

Siêu tiếc nuối là Bộ Giáo dục và Đào tạo (nhiệm kỳ trước) đã tư vấn đề nghị bí quyết khiến như hiện giờ. 

Ví như ko sửa được vì đã lỡ triển khai rồi thì nên khôn cùng công tâm để công ty công tác một phương pháp khách quan (đương nhiên là khó rồi). 

Nhân đây cũng xin kể luôn một thông báo: 

Sở hữu quan điểm rằng số tiền (đi vay và đối ứng) để làm chương trình và sách giáo khoa như vậy là lớn hơn nhiều so có Quốc hội đã cho phép, mà cũng không thấy mặt mũi Quyết định của Chính phủ chuẩn y? 

Ý kiến khác thì cho rằng tiền rộng rãi nhưng là đầu tư cho những nội dung khác, còn đầu tư cho khiến chương trình thì ít quá, liên quan tới chất lượng? 

Vậy đúng sai thế nào, các cơ quan với bổn phận phải làm rõ và sáng tỏ thông tin cho dư luận biết.

3. Giá trị chủ chốt của chương trình mới lần này là gì? Đặc trưng, “vong hồn” của chương trình? 

Tôi đọc dự thảo và chưa thấy rõ, chưa hiểu. Nó còn lờ mờ, thập thò, chưa hiện rõ. 

Kể phương pháp khác là “ý định” của chương trình cần cho rõ. Chưa rõ thì tiếp tục luận bàn, thảo luận cho rõ. 

Cựu Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Tập huấn Phạm Vũ Luận đề nghị Ủy ban Văn hóa, Giáo dục Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng rút nội dung về báo cáo thẩm tra Dự thảo Quyết nghị về Đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ biến ra khỏi chương trình khiến việc phiên họp toàn thể lần vật dụng sáu của Ủy ban ngày 25/4/2014 sau vụ lùm xùm 34 ngàn tỉ. Ảnh: Báo Nhân Dân.

Rõ rồi mới mang cơ sở để soạn chương trình. Và chương trình cần miêu tả rõ “ý đồ”. 

Ví như còn mập mờ thì sẽ khó mà đạt yêu cầu. Không nên làm theo cách vừa đi vừa chọn đường, tốn kém mà ko mang kết quả.

Theo bí quyết hiểu và suy nghĩ của tôi, mà rộng rãi người cũng nghĩ như vậy, và Nghị Quyết của Trung ương cũng nhắc vậy, đổi mới chương trình lần này bắt buộc tập hợp chuyển mạnh từ giáo dục truyền thụ kiến thức sang tăng trưởng năng lực Người (nghĩa là nói cả phẩm chất). 

Tôi biết còn 1 số ý kiến chưa đồng tình hoặc chưa rõ điều này. Ko sao cả, cứ bàn thảo thêm, cho kỹ, để cho rõ lý do và bản chất của công tác đang khiến. 

Sở hữu quan điểm rằng, nhấn mạnh tăng trưởng năng lực và ko coi trọng truyền thụ tri thức thì năng lực lấy đâu để sở hữu? 

Năng lực là dòng trừu tượng, còn tri thức là dòng cụ thể hơn, dễ thực hiện hơn. 

Ko dạy năng lực được, mà buộc phải dạy tri thức chứ! Dạy tri thức rồi mới với năng lực. Chẳng thể có năng lực nếu ko sở hữu tri thức. 

Sự lo lắng ấy là chính đáng. Lý lẽ ấy với một phần đúng. Tri thức là nguyên tố rất quan yếu để hình thành năng lực. Không thể với năng lực phải chăng giả dụ ko có tri thức thấp. 

Nhưng giáo dục để tăng trưởng năng lực hoàn toàn ko mang nghĩa là ko nên truyền thụ kiến thức. Nghĩ vậy là lệch lạc và cực cam đoan, một chiều.

Điều đáng nói ở đây, kiến thức tuy vô cùng bắt buộc cho năng lực, muốn mang năng lực thì cần mang kiến thức, nhưng tri thức chưa bắt buộc là năng lực. 

Tri thức cốt yếu giúp con người nhận thức thế giới. Còn năng lực mới trực tiếp giúp con người cải tạo thế giới. 

Trong thực tại ta vẫn thấy, có đa dạng người lúc học ở trường thì chuyên nghiệp, điểm số cao, kiến thức sách vở nhiều, nhưng ra ngoại trừ công việc thì làm cho ko hiệu quả. 

Trái lại, mang đứa ở trong trường thì học điểm số không cao, nhưng ra công tác thì khiến cực kỳ thấp. Đó là sự khác nhau giữa tri thức và năng lực. 

Năng lực là việc biết dùng tri thức, ứng dụng trí thức, sự lớn mạnh của tri thức, khiến cho kiến thức trở nên có ích trên thực tại. 

Mặt khác, như ta đã biết, chính thực tại của cuộc sống, thực tế hoạt động của con người là nơi đã và đang cung ứng nguồn tri thức vô tận cho con người. 

Trong lịch sử từ khi sở hữu con người đã vậy, ngày nay và mai sau vẫn sẽ thế. Hoạt động thực tại như thế nào chính là trình bày năng lực như thế đó. 

Như vậy, năng lực ko chỉ là sự áp dụng và tăng trưởng của kiến thức, mà còn là nguồn cung để kiến thức trở thành phong phú và thực tại hơn. 

Còn nữa, trong năng lực sở hữu năng lực tự học và tư duy độc lập, để người học lúc ra trường rồi vẫn tiếp tục tự tìm kiếm, tuyển lựa và cập nhật kiến thức suốt đời chứ không bắt buộc chỉ có học kiến thức lúc ở trong trường. 

Năng lực tư duy độc lập khiến cho con người mang sức sáng tạo liên tục-mục đích quan yếu nhất của việc học. 

Tư duy độc lập giúp con người ta trở nên chính nó, ko phải là chiếc bóng của người khác.

Từ đó mà con người trung thực và bản lĩnh hơn, có thể ứng phó rẻ hơn có thế giới đầy biến động và sở hữu sức đề kháng cao hơn đối sở hữu sự phức tạp và suy thoái trong xã hội. 

Toàn bộ năng lực của người học sẽ khởi đầu trước nhất từ năng lực tự học. 

Trong thực tiễn, có các con người do tình cảnh khó khăn mà không được đến trường nhiều như bạn hữu, nhưng do biết tự học, tự tạo ra năng lực, đã rất trưởng thành về sau. 

Nước ta cũng đã mang các nhà lãnh đạo như vậy. Toàn bộ những bậc trí thức lớn, đề cập cả trong nước và thế giới, đều nhờ tự học mà thành, chứ không phải nhờ truyền thụ kiến thức ở nhà trường đã tạo ra những trí thức to đó. 

Vậy cần, theo tôi, cũng có thể biểu thị cách khác về chương trình giáo dục (đổi mới) lần này là chương trình “giúp học sinh với năng lực tự học”. 

Cố nhiên mang thể mang nhiều quan điểm khác. Vấn đề là phải bàn bạc, buộc phải khiến cho rõ cơ sở khoa học, bắt buộc có lý thuyết về việc đổi mới chương trình. 

Chứ tôi thấy đang còn siêu phổ biến trang bị không rõ vì sao bắt buộc khiến cho vậy.

Bí quyết giáo dục tăng trưởng năng lực ko sở hữu tức là không truyền thụ tri thức, mà là phương pháp truyền thụ như thế nào, và không dừng lại ở truyền thụ tri thức sách vở. 

Vẫn nên có truyền thụ kiến thức, nhưng ấy là sự truyền thụ không áp đặt, ko 1 chiều, khuyến khích và tôn trọng sự phản biện và tư duy độc lập của người học; 

Sản xuất các tri thức cơ bản nhất và giá trị then chốt, thiết thực, chứ không cần tràn lan, bát ngát; 

Thầy giáo chỉ phải giới thiệu giá trị cốt lõi và hướng dẫn cho học sinh biết tự mua kiến thức ở trang mạng do ngành giáo dục đơn vị ra để cung cấp tri thức cho học trò hoặc chọn ở thư viện; 

Trước hết nên biết phân phối tri thức đấy để khiến gì, rồi sau ấy mới là kiến thức gì. 

Tôi được nghe 1 chuyện, sở hữu vị giáo sư của ta sang giảng bài tại Đại học ở Mỹ, khi giáo sư giới thiệu đa dạng tri thức cho sinh viên thì với sinh viên đứng dậy đề nghị thầy cho biết các em học những điều đấy nhằm mục đích để khiến cho gì.

Cách giáo dục tăng trưởng năng lực là việc mới đối có nhà trường và các gia sư của chúng ta. Chương trình phải tụ tập cao để làm cho rõ điều này. 

Chưa rõ thì đàm luận tiếp, rộng rãi lần, phổ biến cuộc, từng vấn đề, đối có nói chung và từng môn học, từng cấp học. 

Tôi nghĩ, để giúp học trò lớn mạnh năng lực thì không tính việc giới thiệu các giá trị chủ chốt, cần chú trọng hướng dẫn bí quyết học, hướng dẫn cách phân tích và tổng hợp, khuyến khích tự học, biết bí quyết tự tậu tư liệu, biết sử dụng thư viện, truy tìm cập thông tin, biết sử dụng thạo những dụng cụ, nhất là tin học, vi tính và ngoại ngữ; 

Khuyến khích tư duy độc lập, tư duy phản biện, với chính kiến riêng, biết bảo vệ chính kiến và biết lắng nghe để kết nạp và điều chỉnh; 

Phát huy tự do tư tưởng và tự do ngôn luận từ khi các em còn ngồi trên ghế nhà trường nhằm góp phần chuẩn bị những “con người tự do”, biết quyền tự do của chính mình và tôn trọng quyền tự do của người khác, chính sự tự do sẽ liên quan sáng tạo và vững mạnh năng lực; 

Đơn vị cho học trò bàn luận, làm việc nhóm, cộng nhau giải đáp các câu hỏi do chương trình hoặc thầy giáo đặt ra, khảo nghiệm, thực nghiệm, dự tọa đàm, đi tham quan bảo tồn, tham dự công tác nghiên cứu công nghệ, trải nghiệm để sáng tạo…; 

Rồi tới phương pháp ra đề thi, cách kiểm tra chất lượng, năng lực. Chắc chắn còn rộng rãi nữa, tôi không thể biết hết. 

Việc này cần đa dạng người nghiên cứu và luận bàn. 

Nhớ lại hồi còn nhỏ, với lần tôi hỏi 1 ông bác bỏ to tuổi, nhờ bác ấy chỉ đường đi tới một cửa hàng bắt buộc tới. 

Bác đó ko bảo tôi bắt buộc rẽ trái, rẽ buộc phải hoặc đi thẳng, mà hướng dẫn rằng, tôi đang ở phía đông-nam, nơi buộc phải tới là tây-bắc, đường đi nằm phía dưới mũi, tức thị miệng, nghĩa là vừa đi vừa tiếp tục hỏi đường. 

Với phương pháp đó, tôi với thể đi tới rộng rãi chỗ khác, chứ ko buộc phải chỉ có một lần. 

Hồi còn đi học, chúng tôi sở hữu một ông thầy, suốt mấy năm trời ko thấy ông truyền thụ cho chúng tôi kiến thức cụ thể gì, ông chỉ đặt câu hỏi, hết câu này tới câu khác, cứ vậy. 

Trả lời xong các câu hỏi của ông thì học trò nào trong chúng tôi cũng nhận thấy mình trưởng thành đáng đề cập so mang trước ấy. 

Nhà giáo Phạm Toàn đã đề cập cực kỳ đúng rằng, giáo dục là “công ty sự trưởng thành của thanh thiếu niên”.

Các tiêu chí, các chuẩn về chất lượng đầu ra, lúc nêu lên quá nhiều như vậy thì trùng lặp và tản mạn, mà vẫn ko đủ. 

Buộc phải chăng, nêu ít vấn đề hơn, tụ họp vài ba điểm quan yếu nhất, trong tình hình cụ thể của nền giáo dục nước nhà, ăn nhập với nhận định về xu thế chung trong những năm sắp tới. 

Phẩm chất chân thực và nhân ái, năng lực tự học sở hữu thể là các điểm quan yếu hàng đầu.

Chương trình nói chung cần chỉ ra những cơ sở khoa học vì sao bắt buộc thay đổi như vậy và cần định hướng cho chương trình môn học, chỉ ra giá trị then chốt và giải pháp cốt yếu để vững mạnh năng lực đối sở hữu môn học ấy.

Tóm lại, theo tôi: Chưa vội chuẩn y chương trình như dự thảo mà phải xin lùi thời gian lại, tổ chức thêm các cuộc bàn luận chuyên gia từng vấn đề để tiếp tục khiến rõ và hoàn thiện, chuẩn bị điều kiện về hạ tầng mềm và hạ tầng cứng. 

Và cũng xin nhắc trước điều này, trường hợp cứ làm cho vội, chạy theo thời kì, chứ tôi chưa kể chạy theo thành tích, thì cuộc đổi mới cơ bản chương trình giáo dục phổ thông lần này sẽ ko thành công, giả dụ ko muốn đề cập là thất bại. 

Và tôi, cũng như vô cùng nhiều người quan hoài, ko muốn điều đấy xảy ra đối với nền giáo dục nước nhà.

Quảng Nam tháng 4/2017./.

Báo Giáo dục