“Cố tiến lên hàng đầu, nhưng bậc nhất rồi không biết đi đâu?”

Đàm luận với Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam, GS.TS Nguyễn Minh Thuyết – nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Bạn teen, Thiếu niên và Nhi đồng cho biết, thường ngày tỷ lệ tập huấn nhân công chuẩn là: một  – 4 – 10. Tức là 1 cử nhân, 4 trung cấp và 10 công nhân khoa học.

Năm 2015, theo thống kê của cơ quan nghiên cứu thuộc Bộ Cần lao, Thương binh và Xã hội: Cứ 1 cử nhân đại học với 0,35 cử nhân Cao đẳng; 0,65 Trung cấp; 4 công nhân khoa học.

Đây là tỷ lệ siêu mất cân đối, khiến cho những bạn trẻ lãng chi phí thời kì, tiền của, thời cơ tìm kiếm việc làm cho.

Đa dạng giới trẻ không biết học để khiến cho gì?

PV: Đa dạng người cho rằng duyên cớ cử nhân thất nghiệp là vì nhà trường huấn luyện không sát có nhu cầu thực tại của xã hội. Theo Giáo sư, sở hữu các nguyên cớ nào dẫn đến tình trạng này?

GS.Nguyễn Minh Thuyết: Căn nguyên thì có rất phổ biến. Ở đây, tôi chỉ nêu 4 căn nguyên chính:

Thứ nhất là huấn luyện thiếu cân đối, đặc trưng thời đoạn từ 2005 – 2010 đã mở ra quá rộng rãi trường đại học, cao đẳng làm cho cho số lượng sinh viên đại học, cao đẳng nâng cao chóng mặt trong lúc nền kinh tế không bắt buộc nhiều cử nhân đến vậy.

Năm 2010, Quốc hội đã sở hữu báo cáo giám sát và ra Quyết nghị trong đấy nhắc đến việc Chính phủ cần điều chỉnh chỉ tiêu tập huấn đại học, cao đẳng.

Bên cạnh đó, tới năm 2015 tỷ lệ tập huấn đại học, cao đẳng vẫn chưa được điều chỉnh trở về mức chuẩn.

Ấy là duyên cớ trực tiếp và quan trọng dẫn đến tình trạng thất nghiệp với hơn 200 nghìn cử nhân, thạc sĩ.

Về việc tập huấn vượt quá nhu cầu của thị trường lao động, năm 2004, tôi đã cảnh báo trước kỳ họp đồ vật 5 của Quốc hội khóa XI.

Thời điểm ấy, các trường đại học, cao đẳng huấn luyện khoảng 200.000 cử nhân mỗi năm.

Tôi đã nói tại thời điểm đó nước ta chỉ phải khoảng 20.000 cử nhân, nhưng lời cảnh báo của tôi không được lắng tai và tỷ lệ vào đại học, cao đẳng cứ tăng vùn vụt.

Các năm mới đây, mỗi năm mang đến 500.000 người vào đại học, cao đẳng, trong khi nhu cầu thực tại mỗi năm chỉ buộc phải tới 1/10 số này, do đấy cử nhân thất nghiệp phổ biến là chuyện dễ hiểu.

GS.TS Nguyễn Minh Thuyết, ko thực hành được phân luồng là một sai lầm của nền giáo dục. ảnh: Ngọc Quang.

Nguyên nhân vật dụng hai là chất lượng tập huấn ko cao. Chúng ta đã mang phổ biến cứ liệu về việc doanh nghiệp dòng các người tìm việc do giảm thiểu về kỹ năng khiến việc.

Mang thị trường ASEAN mở như hiện thời thì trong tương lai gần, tuổi teen Việt Nam đang đứng trước cơ hội và thách thức rất to.

Giả dụ được đào tạo phải chăng, vừa sở hữu kiến thức, kỹ năng làm việc vừa có ngoại ngữ thì giới trẻ nước ta sẽ có thời cơ mua được việc khiến ăn nhập trên khắp thị trường Đông Nam Á.

Nhưng nếu các trường tiếp tục tập huấn xa với thực tại như hiện giờ thì bạn teen Việt Nam mang nguy cơ thất bại ngay trên quê hương của mình.

Căn do trang bị ba là sinh viên phải chăng nghiệp cực kỳ ít người với bản lĩnh để lập nghiệp, mà thường chỉ học lấy chiếc bằng rồi đi ứng tuyển ở khu vực quốc gia hoặc  khu vực tư nhân.

Trong lúc đó, đáng ra lúc đã học xong đại học thì 1 cử nhân hoàn toàn với thể tự tậu hướng đi riêng, lập nghiệp để vừa giải quyết vấn đề việc khiến cho của bản thân, nhưng song song cũng sở hữu những đóng góp phải chăng cho xã hội.

Để giúp cho sinh viên khởi nghiệp và lập nghiệp thực sự khi ra trường thì Nhà nước phải sở hữu chính sách để tạo điều kiện cho tuổi teen tiếp cận các nguồn vốn tiện lợi hơn.

Duyên cớ vật dụng tư, gốc của vấn đề thất nghiệp, là nền kinh tế nước ta chưa lớn mạnh, cơ cấu kinh tế ko tuyệt vời.

Nếu chúng ta chỉ chủ yếu khiến gia công lắp ráp cho nước bên cạnh, xuất khẩu khoáng sản thô, chuyển nhượng đất đai, marketing doanh nghiệp, khách sạn… thì rõ ràng là sẽ càng ngày càng thừa mứa cử nhân. 

Một nền kinh tế đích thực phát triển, mang cơ cấu các ngành tối ưu và chính sách nhân lực đúng sẽ là động lực để tăng trưởng kỹ thuật, giáo dục và để những bạn trẻ nỗ lực học tập, rèn luyện và tự lập nghiệp chứ ko chỉ học để rồi chờ đợi ứng tuyển vào 1 cơ quan, công ty nào đó.

Cử nhân ko xin được việc làm cho rồi lại học thạc sĩ, rồi lại học tấn sĩ thì Giáo sư nghĩ sao?

GS.Nguyễn Minh Thuyết: Tôi thấy rằng nhiều tuổi teen hiện nay ko mang mục tiêu học tập rõ ràng. Bác mẹ định hướng thế nào thì biết như thế thôi, hết tiểu học thì lên trung học, hết trung học cơ sở lên trung học phổ thông, hết phổ thông thì cố làm cho sao để vào được đại học. 

Học xong đại học mà vẫn không sắm được việc làm thì lại học thạc sĩ, và nếu vẫn chưa sắm được việc làm thì có nhẽ buộc phải học tiếp lên tiến sĩ.

Đề cập tóm lại, nó là câu chuyện giống như chúng ta vẫn hay nhắc trong cuộc sống là “cố tiến lên bậc nhất, nhưng bậc nhất rồi không biết đi đâu”.

Tức thị học như lề thói của người xếp hàng, thấy người ta tiến thì mình cũng tiến, không tính xem lên tới bậc nhất với còn hàng mà tìm không, hay buộc phải chọn chỗ khác sắm hàng dễ hơn.

Tôi chỉ lấy một thí dụ đơn giản là học ngoại ngữ. Rộng rãi bạn chỉ biết lên lớp học để mang điểm cao, nhưng không chú ý rằng điều quan yếu nhất là ngoại ngữ đấy phải dùng được vào công tác, vào cuộc sống, và muốn vậy thì cần tranh thủ thời kì ngồi trên ghế nhà trường, tận dụng mọi điều kiện để dùng được ngoại ngữ thật thạo.

Để ko rơi vào cảnh cắm cúi chạy theo bằng cấp rồi thất nghiệp, những bạn teen nên xác định được mục tiêu học tập, dù học trung cấp nghề hay đại học cũng là để sở hữu nghề tự nuôi sống bản thân mình, đóng góp cho gia đình, tiến đến làm giàu và đóng góp cho xã hội

Cử nhân đại học lái taxi là chuyện thông thường

Gần đây xã hội đã bàn đến chuyện “liên thông ngược”, rộng rãi cử nhân buộc phải giấu bằng đại học để đi học nghề và sau đó tậu được việc khiến mang mức thu nhập siêu ổn định. Giáo sư nghĩ sao về vấn đề “liên thông ngược”?

GS.Nguyễn Minh Thuyết: Tôi đã gặp 1 số giới trẻ lái taxi có bằng đại học. Tôi nghĩ đây là chuyện hoàn toàn có thể xảy ra trong một nền kinh tế thị trường.

Phổ biến người thấy lạ lẫm là vì đã quá quen có nền kinh tế bao cấp, học cao thì nên được xếp đặt vào vị trí cao, nhưng thực tiễn bây giờ không nên thế.

Và ở phổ biến nước thì ngay cả tấn sĩ chọn việc cũng vô cùng cạnh tranh, thậm chí cũng bị sa thải trường hợp năng lực khiến việc ko phù hợp sở hữu đề xuất.

Thành ra, việc đa dạng thanh niên “liên thông ngược” biểu lộ một lối nghĩ suy cởi mở, thích nghi mang kinh tế thị trường. Nếu như những bạn ấy nhận ra điều đấy sớm hơn thì có nhẽ là đã mua được công tác thấp, nghề nghiệp vững vàng và thậm chí đã trở nên ông chủ rồi.

Nhưng dù sao muộn con hơn ko, cho nên tôi ủng hộ các tuổi teen quả cảm đổi thay để thích ứng có đời sống. Ai cũng buộc phải mang 1 công tác để ổn định cuộc sống rồi mới với thể tính đến các điều xa hơn.

GS.Nguyễn Minh Thuyết cho biết, ở rộng rãi nhà nước, tiến sĩ cũng sở hữu thể thất nghiệp. tranh biếm họa: Mai Sơn.

Một số ý kiến cho rằng việc tập huấn ở bậc phổ quát bây giờ không đảm bảo cho phân luồng học trò, bởi thế cứ hết phổ thông thì với đến 40 – 50% vào đại học. Như vậy sự mất cân đối định hướng nghề nghiệp phải bắt buộc được giải quyết ngay từ bậc phổ quát, thưa Giáo sư?

GS.Nguyễn Minh Thuyết: Đúng là nên nên định hướng nghề nghiệp ngay từ bậc phổ biến, và khi đã bắt đầu vào đại học rồi thì những trường phải khiến cho thêm một bước định hướng nghề nghiệp cụ thể hơn cho từng tân sinh viên. Bởi vì với phổ biến bạn vào đại học nhưng không xác định được đầu ra của từng ngành thế nào, sinh viên phải chuẩn bị các gì…

Tất cả các câu hỏi đấy rất buộc phải được các phòng ban tư vấn ở các trường giúp cho các em nhận thức rõ ràng hơn, từ ấy ko bị chọn lựa sai.

Lỗi lớn nhất trong hệ thống giáo dục phổ quát hiện giờ là ko phân luồng. Hầu hết học sinh học xong Trung học cơ sở đều vào Trung học phổ thông; nếu ko vào được trường công thì đã có hàng loạt trường tư mới mở.

Vào Trung học phổ quát, các em khởi đầu chọn lọc chuyên ban. Hầu hết các bí quyết phân ban từ đa dạng năm nay, dù là 4 ban A, B, C, D hay ba ban Cơ bản, Thiên nhiên, Xã hội… đều là để phục vụ cho mục đích thi tuyển đại học, cao đẳng. Như thế mang tức thị chính hệ thống giáo dục đã định hướng cho các em vào đại học, cao đẳng là chính. 

Còn phân luồng với nghĩa là phân luồng nhân công theo những hướng vững mạnh ăn nhập với sở trường, sở nguyện của học sinh và sở hữu đề nghị của thị trường cần lao.

Tôi lấy tỉ dụ, ở Đức, sau cấp tiểu học 6 năm, căn cứ kết quả học tập, học sinh được phân luồng vào 3 mẫu trường trung học khác nhau.

Hệ trung học 6 năm chỉ dành cho các em có điểm tổng kết các môn cao nhất ở tiểu học (1 điểm, theo cách tính của Đức); học xong hệ trung học này, học sinh sẽ vào đại học.

Hệ trung học đồ vật hai là trung học 5 năm dành cho học trò tương đối, sau ấy đi học cao đẳng công nghệ. Hệ trung học trang bị ba chỉ học 4 năm, sau đấy đi học trung cấp công nghệ.

Như vậy là nước Đức đã thực hiện phân luồng cần lao ngay khi chấm dứt tiểu học. Còn ở ta, theo dự thảo Hệ thống Giáo dục quốc dân mới nhất mà Bộ Giáo dục và Đào tạo trình Chính phủ vẫn không thực hiện được phân luồng.

Sức ép của thị trường cần lao đang buộc ngành giáo dục cần tính toán phân luồng thông minh, và cũng buộc thanh niên nên suy nghĩ thực tiễn hơn. Tuy nhiên, tôi cho rằng câu chuyện phân luồng sẽ là rất khó khăn bởi vì chúng ta đang có quá nhiều trường đại học, cao đẳng cả công lập và dân lập.

Và để giải quyết vấn đề này một phương pháp căn cơ thì chí ít buộc phải có sự phối hợp chặt chẽ của 3 bộ: Giáo dục và Tập huấn, Kế hoạch và Đầu tư, Cần lao, Thương binh và Xã hội. 

Theo mường tượng của tôi, Bộ Giáo dục và Huấn luyện chịu bổn phận doanh nghiệp phân luồng và quản lý công việc đào tạo; Bộ Kế hoạch và Đầu tư dự báo về tốc độ lớn mạnh của nền kinh tế và những ngành nghề trong mai sau; còn Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội thì dự báo về nhu cầu nhân công của những ngành nghề.

Đây là vấn đề có tầm quốc gia, vì thế chẳng thể chỉ với một bộ nào đủ sức khiến được.

Trân trọng cảm ơn Giáo sư!

Báo Giáo dục