Giáo sư Nguyễn Lân Dũng hỏi bao giờ “mỗi ngày đến trường là 1 ngày vui?”

LTS : Quý vị và các bạn đang theo dõi bài viết của Giáo sư Nguyễn Lân Dũng.

Trong bài viết này, Giáo sư tâm sự về buổi chuyện trò về Kỹ năng sống của thầy mang học trò trường Trung học cơ sở Phùng Chí Kiên (Nam Định).

Qua đó, thầy cũng đưa ra 1 số quan điểm góp ý về Chương trình giáo dục phổ biến nói chung đang được đưa ra lấy quan điểm xã hội.

Tòa biên soạn trân trọng gửi đến độc giả bài viết.

Như sở hữu rộng rãi trường khác, ngày 21/4 vừa qua tôi có buổi nói chuyện về Kỹ năng sống tại Trường Trung học cơ sở Phùng Chí Kiên (Tỉnh thành Nam Định). 

Tôi đích thực cảm động vì một.200 học sinh từ lớp 6 đến lớp 9 ngồi kín sân trường và yên ổn yên lắng nghe tôi suốt hai giờ ngay lập tức. 

Rút kinh nghiệm các buổi sinh hoạt về Kỹ năng sống mà những Thầy Cô rao giảng đạo lý ít thành công vì học trò không muốn nghe. Lúc các cháu đã không muốn nghe thì đố ai giữ được trật tự.

Tôi không rao giảng gì cả mà chỉ toàn nhắc chuyện thôi. Những người ở lứa tuổi tôi thì ti tỉ chuyện để nói. 

Tôi nghĩ tương tác lớn nhất vào tuổi trẻ chỉ bắt buộc khai thác hai chủ đề là Hiếu họcHiếu hạnh. Vô khối các tấm gương Hiếu học trên thế giới và trong nước. 

Tôi đề cập về Lê Thị Thắm ở Thanh Hoá, Nguyễn Phương Thuý ở Việt Trì, Trần Hồng Giang ở Nam Định…

Tôi nói về thế hệ chúng tôi học tập ra sao trong điều kiện những năm Kháng chiến chống thực dân Pháp và trong những ngày mới phóng thích Thủ đô. 

Tôi kể về việc tự học tự vươn lên của bản thân mình và các bè bạn cộng lứa tuổi có mình. 

Về chuyện Hiếu thảo tôi kể chuyện Ngô Mãnh trong Nhị thập tứ hiếu, cởi trần nằm trước bố mẹ để cho muỗi đốt mình mà không đốt cha mẹ (!). 

Tôi nói về những chuyện hiếu thảo của biết bao danh nhân trong lịch sử nước ta.

Giáo sư Nguyễn Lân Dũng chuyện trò có học trò trường Trung học cơ sở Phùng Chí Kiên (Nam Định). ảnh tác nhái phân phối

Tôi đề cập về các chuyện bất hiếu thật xót xa, như chuyện Vua Minh Mạng kết án nghiêm khắc người con đánh chết cha vì tưởng kẻ trộm khi cha vì đói mà lẻn sang xúc trộm gạo của con… Ti tỉ những chuyện hao hao như vậy. 

Tôi đặt câu hỏi: “Tại sao toàn bộ những em ngồi đây thật sự hạnh phúc hơn bản thân tôi?”. Đa dạng em trả lời không trúng, nhưng đã sở hữu em nói được: “Vì chúng em còn cả bố mẹ” (!). 

Tôi nhắc chuyện sở hữu trường cô Hiệu trưởng gọi vài em lên văn phòng và kể những em gọi điện về cho bố hoặc mẹ và chỉ kể một câu như: “Bố ơi con yêu bố lắm” hoặc “Mẹ ơi con yêu mẹ nhất đời”.

Câu giải đáp của bố, mẹ đều thật bất ngờ: “Hôm nay con khiến cho sao thế?”, “Bị ấm đầu à?”… 

Căn nguyên vì các em ko thường xuyên đãi đằng tình thương yêu sở hữu cha mẹ, điều mà ba má mong muốn không gì to hơn. 

Tôi dặn các em “Bữa nay về hỏi thử ba má như vậy xem sao nhé”(!). Tôi đặt câu hỏi “Những em học cho ai?” và chứng minh là học cho chính mình. 

Tôi đề cập chuyện mình tại sao phải chăng nghiệp đại học năm 18 tuổi? Vì sao bắt buộc dạy được ngay Khoá I ở Đại học Tổng hợp 1 môn mà mình chưa được học bao giờ? Vì sao mình tự học được nhiều ngoại ngữ?… 

Hầu hết chỉ thành thử hệ chúng tôi đều biết rằng Học cho chính cuộc đời của mình. Các thầy giáo của thế hệ chúng tôi là các tấm gương sáng ngời để chúng tôi noi theo. 

Ngày mới tiếp quản Thủ đô, từ Việt Bắc về các thầy ko với gì trong tay để dạy, vậy mà các thầy đã tự học siêu nhanh tiếng Nga qua cuốn “Le Russe” bằng tiếng Pháp và nhờ ấy thế hệ chúng tôi được truyền đạt có kiến thức của Đại học Liên Xô thời bấy giờ. 

Tôi lại đặt câu hỏi “Các em học vì ai?” và áp điệu buộc phải vì những nỗ lực hết mình của Bố Mẹ, vì sự tận tuỵ hy sinh của các Thầy Cô, và còn vì sự hy sinh của một triệu liệt sĩ và 800 nghìn thương binh qua mấy cuộc đấu tranh vừa rồi, để những em mang điều kiện học tập trong thái hoà như hôm nay. 

Tôi đề cập chuyện về cha mẹ mình, về các thầy cô giáo của chính mình, về việc đi tham dự cứu chữa thương binh trong chiến dịch đường 9 Nam Lào, về chuyện thương binh Phạm Thành, nguyên sinh viên Đại học Lâm nghiệp, tuy cụt hai chân mà vẫn hát vang để khích lệ các thương binh khác. 

Tôi còn cho số điện thoại để các em sở hữu thể nói chuyện có “chưng Phạm Thành” (nay đã ở tuổi U70)… 

Tôi chuyển sang hỏi những em có muốn vào đại học, cao đẳng hay không? Mua ngành nào và tại sao chọn ngành ấy? Trường hợp không đỗ đại học thì sao? Trường hợp phải chăng nghiệp đại học, cao đẳng mà ko xin được việc làm thì sao? 

Tôi nhắc tới hàng chục tấm gương tỷ phú nông thôn của chương trình “Sinh ra từ làng”, trong đấy sở hữu các tỷ phú mà tôi đã góp phần hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật. 

Những em thích thú có những tấm gương những tỷ phú như Trịnh Xuân Mười, Lê Văn Xê, Phan Tấn Bện, Trần Nhữ Giáp… 

Tôi để lại cho thầy, cô Hiệu trưởng danh sách hàng chục tỷ phú nông dân này có cả liên hệ và số điện thoại để các em có thể trực tiếp can dự…

Chuyện không có gì khác so có siêu phổ biến trường trong cả nước mà tôi đã có dịp tới khiến công việc này. 

Nhưng ở đây với một chuyện hơi đặc biệt: Sau khi nghe xong những thầy cô muốn tôi chuyện trò thêm một buổi cho riêng những thầy cô. 

Vậy là cô Hiệu trưởng đề cập trên micro: “Chiều nay các thầy cô bận bắt buộc những lớp nghỉ học!”. 

Tôi không thể mường tưởng nổi cả 1200 học sinh vung tay, tung mũ, reo hò náo động cả sân trường (!). Sao lại vậy nhỉ? 

Chúng ta vẫn phấn đấu để “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui” kia mà?. Không phải ko mang những trường đã khiến cho được điều đấy. 

Nhắc ra có vẻ khoe khoang, nhưng xin những thầy cô tới thăm trường Phổ thông liên cấp Olympia ở Hà Nội, nơi tôi đang làm Chủ toạ Hội đồng kỹ thuật, tôi tin rằng những thầy cô cảm nhận được đúng như vậy.

Tôi cho rằng chúng ta hãy trao đổi thật kỹ về chuyện này lúc đang trong thời điểm bàn bạc về Khung giáo dục phổ thông do Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết khiến cho Tổng Chủ biên. 

Tôi ko kể lại quan điểm của vô cùng rộng rãi chuyên gia, nhiều thầy cô đã cương trực phát biểu trong những cuộc Hội thảo sắp đây và ngay trên Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam này. 

Chúng ta hãy quả cảm kiểm tra xem tại sao học trò thấy việc lên lớp là nặng vật nài và kém hứng thú? 

Chúng ta mang tham quá hay ko lúc nhồi nhét quá phổ biến đồ vật trong điều kiện những em còn cần làm thêm việc giúp bố mẹ và còn sở hữu cuộc sống chưa phong túc. 

Giả dụ nặng về giáo dục đạo lý trên lớp thì tự hỏi thế hệ chúng tôi ko được học các thiết bị đấy sẽ hư hỏng hết hay sao? 

Tuy ko bắt buộc chuyên gia về lĩnh vực này nhưng tôi thiết nghĩ khi ngồi trên ghế nhà trường chỉ cần bồi dưỡng cho em hai chuyện, đó là Hiếu hạnhHiếu học

Trường hợp các em thực thụ thấm nhuần thì sẽ tự giác học hành, tự giác tu dưỡng thành Con ngoan, Trò giỏi. 

Buổi chuyện trò với lại nhiều lợi ích cho học sinh nhà trường. 

Thế hệ chúng tôi nay đã hơn 80 tuổi rồi (sở hữu các Ma Văn Kháng, Hồ Ngọc Đại, Tương Lai…) mà vẫn còn nhớ những giờ sinh hoạt ngoại khoá sở hữu những thầy chỉ hơn chúng tôi ít tuổi, như anh Việt Phương chả hạn, được nghe nhắc biết bao chuyện mà tới nay chúng tôi vẫn chưa quên. 

Tôi cho rằng giáo dục ngoại khoá, phối hợp có tấm gương của các bậc cha mẹ, các thầy cô và sự lành mạnh của toàn xã hội sẽ giúp các em định hình được đạo đức hiệu quả hơn so có rộng rãi giờ rao giảng trên lớp về đạo lý. 

Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Tăng trưởng nhân lực chắc sẽ đàm luận kỹ hơn về Chương trình khuông sau lúc nghe thêm rộng rãi ý kiến của các chuyên gia và những thầy cô trong ngành. 

Riêng phần tôi, tôi thấy băn khoăn về mấy điểm sau đây: Không thể tích hợp Lý – Hoá – Sinh thành một môn Thiên nhiên và càng vô lý khi mang vị Thiết bị trưởng trước đây tuyên bố ko khó gì để một thầy cô có thể dạy được cả ba môn (!). 

Pháp đã tích hợp môn Sinh học theo kiểu quá hay – ấy là môn Khoa học về Sự sống và Địa cầu.

Với tức thị không học thực vật, động vật, vi sinh vật, và người… mà học về sự sống chung cho mọi sinh vật, tích hợp có khoa học Trái đất, kỹ thuật Môi trường, chống Biến đổi khí hậu … 

Mỹ với sách giáo khoa Nature nhưng với ba Unit riêng rẽ và do những thầy khác nhau giảng dạy. 

Quốc hội với Quyết nghị quá nhanh về môn Lịch sử bắt buộc nay ko còn tích hợp thành môn Khoa học xã hội nữa (!). 

Chuyện Toán và Tin sắp 200 tiết trong lúc cả ba môn Lý, Hoá, Sinh chỉ sở hữu 140 tiết liệu sở hữu thoả đáng hay ko? 

Chuyện những lớp Tiểu học học thời lượng khác nhau ngay trong 1 trường thì biết đánh trống ra sao?

Chuyện các trường muốn hội tụ học Giáo dục quốc phòng thành 1 đợt sở hữu rèn luyện như lính, chứ ko học mỗi tuần một giờ là quá tuyệt vời tại sao cứ nên máy móc tuân theo Luật?

Luật chưa thích hợp thì kiến nghị sửa mang sao đâu? 

Chuyện tự tuyển lựa các môn ở Trung học phổ thông sẽ là bất khả thi trong tình cảnh trường lớp và giáo viên như hiện giờ. 

Quan điểm của tôi là khẩn thiết đề xuất tham khảo bí quyết dạy ở Nepal. Cụ thể là lớp 10 vẫn học chung cho đủ kiến thức căn bản ở toàn bộ những môn học. 

Lên lớp 11 và 12 chỉ chia thành bốn phân ban (Toán Lý, Hoá Sinh, Công nghệ xã hội, Quản trị – marketing). 

Mỗi phân ban chỉ sở hữu 4 môn mà thôi. Chính thành ra mà tôi thấy sách Sinh vật học ở lớp 11 và 12 dày tới trên 700 trang (!)…

Tôi mong Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam sẽ tiếp tục đăng ý kiến về Chương trình khuông của những chuyên gia và các thầy giáo viên, những phụ huynh học sinh. 

Tôi cũng thiết tưởng việc đàm luận câu chuyện quan trọng này không bắt buộc ép buộc trong thời hạn quá ngắn. 

Với Chương trình khung rồi là chuyện soạn Chương trình Bộ môn.

Đoàn Chủ toạ trung ương Chiến trường Đất nước Việt Nam đã có văn bản chính thức đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo cho phép những Hội công nghệ chuyên ngành trực tiếp tham dự biên soạn Chương trình bộ môn dưới sự chỉ đạo của Bộ. 

Với chương trình rồi mới bàn đến sách giáo khoa. Nghị quyết Quốc hội đã cho phép biên biên soạn nhiều bộ sách giáo khoa thành thử không bắt buộc đặt ra tiêu chuẩn tác giả (!). 

Các sách giáo khoa chỉ nên đáp ứng ba chuyện, đấy là ko sai chương trình (sở hữu thể rộng hơn như quan điểm của Giáo sư Hoàng Tụy), không sai nội dung khoa học, không sai lệch về chính trị, tư tưởng. 

Bộ Giáo dục và Đào tạo ko nên tốn tiền đơn vị biên soạn riêng mà bắt buộc dành công sức để giám định những sách giáo khoa, như vậy đã là nặng năn nỉ lắm rồi.

Xin hàn ôn vài điều để quý thầy cô và độc giả của Báo Điện tử Giáo dục Việt Nam tham khảo.

Báo Giáo dục